# خدا می‌داند و نزدیک است — هدی _پایه · شناخت خدا · سنین ‎۵‎–‎۹۹‎_ خدا همه‌چیز را، چه آشکار و چه پنهان، می‌داند و بی‌آنکه جایی داشته باشد به همه نزدیک است، و همین آدم را راستگو می‌کند و به دل آرامش می‌دهد. ## آنچه خواهید آموخت - توضیح اینکه خدا همه‌چیز را، آشکار و غیب و حتی فکرهای ناگفته را، می‌داند، و چرا همین آدم را به راستگویی وامی‌دارد، حتی آنجا که هیچ‌کس دیگر نمی‌فهمد. - توضیح اینکه خدا بی‌آنکه در جایی باشد به همه نزدیک است، و چرا این مایهٔ آرامش است: خدا صدای هر کسی را، هر جا که باشد، می‌شنود و از حالش آگاه است. ### رحمت خدا به چه کسانی می‌رسد؟ - به همه و همه‌چیز - فقط به بزرگ‌ترها - به آدم‌هایی که هیچ‌وقت اشتباه نمی‌کنند --- ### اینکه خدا جا ندارد، یعنی چه؟ - خدا در هیچ مکان و هیچ فضایی جای ندارد - خدا در جایی بسیار بالاتر از آسمان‌ها جای دارد - خدا مانند ما هر لحظه فقط در یک جاست --- خدا همه‌چیز را می‌داند. خدا می‌داند ما چه می‌گوییم. خدا می‌داند ما در دلمان به چه فکر می‌کنیم. خدا همهٔ این‌ها را بدون چشم و گوش می‌داند. ### به چیزی فکر می‌کنی، ولی چیزی نمی‌گویی. خدا آن را می‌داند؟ - بله، خدا آن را می‌داند - نه، فقط اگر بگویم --- خدا همه‌چیز را می‌داند: هم آنچه می‌بینیم، هم آنچه از ما پنهان است و به آن غیب می‌گویند. خدا هر برگی را که می‌افتد، هر دانه‌ای را که زیر خاک است و هر فکری را که در ذهن آدم‌هاست می‌داند. خدا برای دانستن نه نگاه می‌کند، نه می‌پرسد و نه یاد می‌گیرد. خدا همیشه می‌داند. ### برگی در دل جنگلی می‌افتد که هیچ آدمی آنجا نیست. آیا کسی می‌داند که آن برگ افتاده است؟ - بله، خدا می‌داند - نه، هیچ‌کس نمی‌تواند بداند --- ما یاد می‌گیریم: می‌پرسیم و به خاطر می‌سپاریم، و باز هم بسیاری چیزها از ما پنهان می‌ماند. علم خدا این‌گونه نیست. خدا همه‌چیز را، آشکار و غیب، پیش از پدید آمدن، هنگام بودن و پس از آن می‌داند، نه با حواس و نه با آموختن. هیچ چیز، هر قدر کوچک یا پنهان، حتی فکری ناگفته، از علم خدا بیرون نیست. ### آیا خدا چیزها را هنگام رخ دادنشان درمی‌یابد، یا از پیش می‌داند؟ - از پیش و همیشه می‌داند - هنگام رخ دادن، مانند ما درمی‌یابد --- برگی در جنگلی آرام می‌افتد. هیچ آدمی آن را نمی‌بیند. خدا می‌داند. دانهٔ کوچکی زیر خاک است. خدا آن را هم می‌داند. هیچ چیز از خدا پنهان نیست. ### برگی می‌افتد و هیچ آدمی آنجا نیست. چه کسی می‌داند؟ - خدا می‌داند - هیچ‌کس نمی‌داند --- > وَعِندَهُۥ مَفَاتِحُ ٱلْغَيْبِ لَا يَعْلَمُهَآ إِلَّا هُوَ ۚ وَيَعْلَمُ مَا فِى ٱلْبَرِّ وَٱلْبَحْرِ ۚ وَمَا تَسْقُطُ مِن وَرَقَةٍ إِلَّا يَعْلَمُهَا وَلَا حَبَّةٍ فِى ظُلُمَٰتِ ٱلْأَرْضِ وَلَا رَطْبٍ وَلَا يَابِسٍ إِلَّا فِى كِتَٰبٍ مُّبِينٍ > > و گنجینه‌های غیب، تنها نزد خداست. و جز او کسی آن را نمی‌داند و آنچه را در خشکی و دریاست، می‌داند. و هیچ برگی از درخت نمی‌افتد، جز آن که او می‌داند و هیچ دانه‌ای در تاریکی‌های زمین و هیچ تر و خشکی نیست، مگر آن که [علم آن] در کتاب مبین ثبت است. > > — Al-An'am · 59 · محسن قرائتی (تنزیل) ### این سخن می‌گوید خدا چه چیزهایی را می‌داند؟ - اینکه حتی هر برگی که می‌افتد و هر دانهٔ پنهان را می‌داند - اینکه بعضی چیزها در تاریکی زمین از خدا پنهان می‌ماند - اینکه چیزهای بزرگ را می‌داند، اما نه چیزهای ریزی مثل برگ را --- خدا آنچه را در دل ماست هم می‌داند: امیدهایمان، نگرانی‌هایمان و فکرهای خوبی که به کسی نمی‌گوییم. آدم‌ها فقط چیزی را می‌دانند که ما بگوییم یا نشانشان بدهیم. اما خدا حتی چیزی را می‌داند که هیچ‌وقت به زبان نمی‌آوریم. ### خدا چه چیزی را می‌داند که دیگران اغلب نمی‌دانند؟ - فکرها و احساس‌هایی که هیچ‌وقت نمی‌گوییم - کارهایی که جلوی چشم دیگران می‌کنیم - حرف‌هایی که بلند می‌گوییم یا می‌نویسیم --- > وَعِندَهُۥ مَفَاتِحُ ٱلْغَيْبِ لَا يَعْلَمُهَآ إِلَّا هُوَ ۚ وَيَعْلَمُ مَا فِى ٱلْبَرِّ وَٱلْبَحْرِ ۚ وَمَا تَسْقُطُ مِن وَرَقَةٍ إِلَّا يَعْلَمُهَا وَلَا حَبَّةٍ فِى ظُلُمَٰتِ ٱلْأَرْضِ وَلَا رَطْبٍ وَلَا يَابِسٍ إِلَّا فِى كِتَٰبٍ مُّبِينٍ > > و کلیدهای غیب، تنها نزد اوست. جز او [کسی‌] آن را نمی‌داند، و آنچه در خشکی و دریاست می‌داند، و هیچ برگی فرو نمی‌افتد مگر [اینکه‌] آن را می‌داند، و هیچ دانه‌ای در تاریکیهای زمین، و هیچ تر و خشکی نیست مگر اینکه در کتابی روشن [ثبت ]است. > > — Al-An'am · 59 · محمدمهدی فولادوند (تنزیل) ### این آیه دربارهٔ گسترهٔ علم خدا چه می‌آموزد؟ - هیچ چیز، هر قدر کوچک یا پنهان، بیرون از آن نیست - خدا نظم کلی چیزها را می‌داند، اما نه تک‌تک برگ‌ها را - غیب همان‌طور که از ما پنهان است، از خدا هم پنهان است --- - بعضی چیزها از خدا پنهان است. - خدا برای دیدن به چشم نیاز دارد. - خدا می‌داند ما به چه فکر می‌کنیم. - خدا بدون چشم و گوش چیزها را می‌داند. - خدا می‌داند برگی افتاده، حتی وقتی هیچ‌کس آن را ندیده. - خدا می‌داند در دل ما چیست. - خدا هم مثل ما باید چیزها را یاد بگیرد. - بعضی امور پنهان بیرون از علم خداست. - خدا بی‌آنکه به چشم و گوش یا هیچ عضوی نیاز داشته باشد، می‌داند. - خدا فکرهای ما را پیش از آنکه به زبان بیاوریم می‌داند. - خدا هنگام رخ دادن رویدادها از آن‌ها آگاه می‌شود. **علیم** — al-'Alim دانای همه‌چیز علیم یکی از نام‌های خداست و از کلمهٔ علم، به معنای دانستن، می‌آید. خدا همه‌چیز را، آشکار و پنهان، می‌داند، بی‌آنکه چیزی را یاد بگیرد و بی‌آنکه هرگز چیزی را فراموش کند. ### این نام دربارهٔ خدا چه می‌گوید؟ - خدا همه‌چیز را می‌داند - خدا فقط حرف‌هایمان را می‌داند --- **علیم** — al-'Alim دانای همه‌چیز علیم یکی از نام‌های خداست و از کلمهٔ علم، به معنای دانستن، می‌آید. خدا همه‌چیز را، آشکار و پنهان، می‌داند، بی‌آنکه چیزی را یاد بگیرد و بی‌آنکه هرگز چیزی را فراموش کند. ### به خدا علیم می‌گوییم. کدام جمله دربارهٔ علم خدا درست است؟ - هیچ چیز، بزرگ یا کوچک، از خدا پنهان نیست - بعضی چیزهای کوچک از خدا پنهان است - خدا فقط چیزی را می‌داند که مردم به خدا بگویند --- **علیم** — al-'Alim دانای همه‌چیز علیم یکی از نام‌های خداست و از کلمهٔ علم، به معنای دانستن، می‌آید. خدا همه‌چیز را، آشکار و پنهان، می‌داند، بی‌آنکه چیزی را یاد بگیرد و بی‌آنکه هرگز چیزی را فراموش کند. ### خدا علیم است. علم خدا با علم یک دانشمند بزرگ چه فرقی دارد؟ - بی‌آغاز و بی‌کاستی است و به آموختن نیازی ندارد - از همان نوع است و مقدارش بسیار بیشتر است - قانون‌های کلی جهان را در بر دارد، اما نه هر جزئی را --- خدا جا ندارد. خدا به همه نزدیک است. وقتی با خدا حرف می‌زنی، حتی آهسته، خدا می‌شنود. خدا همیشه به تو نزدیک است. ### باید کجا بروی تا خدا صدایت را بشنود؟ - لازم نیست جایی بروم، همین‌جا هم می‌شنود - باید جای بلندی بروم، نزدیک آسمان --- خدا نزدیک است، اما نه مثل کسی که کنارت ایستاده. خدا جا ندارد و هیچ جا از علم و قدرت خدا خالی نیست. برای همین خدا به همه، هر جا که باشند و در هر لحظه، نزدیک است: هر حرف آهسته‌ای را می‌شنود و هر نگرانی‌ای را می‌داند. هیچ‌کس هیچ‌وقت از خدا دور نیست. ### چرا هیچ‌کس هیچ‌وقت از خدا دور نیست؟ - چون علم و قدرت خدا به همه جا می‌رسد - چون خدا خیلی تند به هر جا که آدم‌ها هستند می‌رود - چون خدا مثل یک چیز بسیار بزرگ، همهٔ آسمان را پر کرده --- اینکه خدا نزدیک است، به معنای فاصلهٔ کم نیست. خدا جا ندارد و هیچ جا از علم و قدرت خدا خالی نیست. نزدیکی در اینجا یعنی هر انسانی، هر جا که باشد و هر حالی که داشته باشد، حتی لحظه‌ای از علم و شنوایی و عنایت خدا بیرون نیست. ### نزدیک بودن خدا به یک انسان یعنی چه؟ - خدا بی هیچ فاصله‌ای از همهٔ حال‌ها و سخنان آن انسان آگاه است - وقتی انسان خدا را صدا می‌زند، خدا در فضا به او نزدیک‌تر می‌شود - خدا در مکان به آدم‌های خوب نزدیک است و از دیگران دور است --- امام علی (ع)، یکی از آموزگاران بزرگ اسلام، دربارهٔ خدا فرمود: «با هر چیزی هست، اما نه آنکه به آن پیوسته باشد، و غیر از هر چیزی است، اما نه آنکه از آن جدا باشد.» _نهج‌البلاغه، خطبهٔ ۱_ ### به فرمودهٔ امام علی (ع)، خدا چگونه با هر چیزی هست؟ - به همه‌چیز نزدیک است، بی‌آنکه با آن‌ها یکی شود یا کنارشان جا بگیرد - با همه‌چیز آمیخته است و بخشی از هر کدام از آن‌هاست - کنار هر چیزی هست، آن‌گونه که جسمی کنار جسم دیگر می‌ایستد --- > وَإِذَا سَأَلَكَ عِبَادِى عَنِّى فَإِنِّى قَرِيبٌ ۖ أُجِيبُ دَعْوَةَ ٱلدَّاعِ إِذَا دَعَانِ ۖ فَلْيَسْتَجِيبُوا۟ لِى وَلْيُؤْمِنُوا۟ بِى لَعَلَّهُمْ يَرْشُدُونَ > > و هرگاه بندگانم از تو درباره‌ی من بپرسند، [بگو] به راستی من نزدیکم؛ دعای نیایش‌گر را آن گاه که مرا می‌خواند، پاسخ می‌گویم. آنها نیز دعوت مرا بپذیرند و به من ایمان آورند، باشد که راه یابند و به رشد برسند. > > — Al-Baqarah · 186 · محسن قرائتی (تنزیل) ### خدا در این سخن چه می‌گوید؟ - من نزدیکم - من از آدم‌ها دورم - من فقط صدای بعضی‌ها را می‌شنوم --- > وَإِذَا سَأَلَكَ عِبَادِى عَنِّى فَإِنِّى قَرِيبٌ ۖ أُجِيبُ دَعْوَةَ ٱلدَّاعِ إِذَا دَعَانِ ۖ فَلْيَسْتَجِيبُوا۟ لِى وَلْيُؤْمِنُوا۟ بِى لَعَلَّهُمْ يَرْشُدُونَ > > و هرگاه بندگان من، از تو در باره من بپرسند، [بگو] من نزدیکم، و دعای دعاکننده را -به هنگامی که مرا بخواند- اجابت می‌کنم، پس [آنان‌] باید فرمان مرا گردن نهند و به من ایمان آورند، باشد که راه یابند. > > — Al-Baqarah · 186 · محمدمهدی فولادوند (تنزیل) ### مردم دربارهٔ خدا می‌پرسند. آیه پیش از هر چیز به آن‌ها چه می‌گوید؟ - خدا نزدیک است و به هر کس که خدا را بخواند پاسخ می‌دهد - خدا دور است، در انتهای راهی طولانی - خدا صدای کسی را که خدا را بخواند می‌شنود، اما از دور --- ### بچه‌ای در تاریکی می‌ترسد. آیا خدا به این بچه نزدیک است؟ - بله، خدا به همه نزدیک است - فقط وقتی چراغ روشن است - نه، خدا از آن بچه دور است --- ### دوستت به شهری دور نقل مکان می‌کند. آیا خدا به دوستت همان‌قدر نزدیک است که به تو؟ - بله، خدا به همه نزدیک است، هر جا که باشند - نه، خدا نزدیک جایی می‌ماند که من هستم - فقط وقتی دوستم بلند با خدا حرف بزند --- ### کسی می‌گوید: «اگر خدا نزدیک است، پس باید جایی همین نزدیکی باشد.» اشکال این فکر چیست؟ - نزدیکی در اینجا فاصله نیست، چون خدا اصلاً جا ندارد - خدا بسیار دور است، پس اصلاً نمی‌تواند نزدیک باشد - خدا فقط در جاهای مقدس نزدیک است --- خدا همهٔ کارهای ما را می‌داند. خدا می‌داند راستش چیست، حتی وقتی کسی نمی‌بیند. پس ما راست می‌گوییم. در مدرسه و در بازی هم راستگو هستیم. ### کِی راست می‌گوییم؟ - همیشه، چه کسی ببیند چه نبیند - وقتی کسی نگاه می‌کند، نه وقتی تنهاییم --- خدا می‌داند راست چیست، حتی وقتی هیچ‌کس دیگر نداند. برای همین مسلمان راستگوست، حتی وقتی هیچ‌کس هیچ‌وقت نفهمد: در بازی، در امتحان و در حرف‌هایش. و وقتی کار خوبی می‌کنی که کسی آن را نمی‌بیند، خدا آن را هم می‌داند. ### کدام فکر دربارهٔ راستگویی درست است؟ - خدا راست را می‌داند، حتی وقتی پنهان بماند - دروغی که هیچ‌کس نفهمد، ضرری ندارد - خدا دروغ‌های بزرگ را می‌داند، اما کوچک‌ها را نه --- چون خدا پنهان را می‌داند، راستگویی فقط برای وقتی نیست که ممکن است کسی بفهمد. کسی که خدا را می‌شناسد، می‌کوشد در خلوت همان باشد که در جمع است. همین علم مایهٔ آرامش هم هست: خدا خوبی‌ای را که کسی نمی‌بیند، زحمتی را که کسی قدرش را نمی‌داند و دردی را که کسی متوجهش نمی‌شود، می‌داند. ### کسی که می‌داند خدا از پنهان هم آگاه است، چرا راستگویی را چیزی بیش از لو نرفتن می‌داند؟ - اینکه آدم در برابر خدایی که آشکار و پنهان را می‌داند راست باشد - اینکه راستگویی جایی مهم‌تر است که خطر لو رفتن بیشتر باشد - اینکه خدا پنهان را می‌داند، اما برای خدا فقط کارهای آشکار مهم است --- ### در مدرسه مداد قشنگی روی زمین پیدا می‌کنی. مال تو نیست و کسی ندید. کدام فکر درست است؟ - خدا می‌داند. آن را به معلم می‌دهم - کسی ندید، پس مهم نیست - خدا فقط کارهای جلوی چشم را می‌داند --- ### در یک بازی رومیزی با دوستانت، می‌توانی مهره‌ات را یک خانه بیشتر جلو ببری و کسی هم متوجه نشود. کدام فکر درست است؟ - خدا آنچه را کسی نمی‌بیند می‌داند، پس تقلب نمی‌کنم - یک زرنگی کوچک در بازی، نادرستی به حساب نمی‌آید - خدا چیزهای بزرگ را می‌داند، اما نه چیزهای کوچک یک بازی را --- ### فرض کن در خانه آزمون آنلاین یک کلاس یا دوره را می‌دهی. نباید به جواب‌ها نگاه کنی، اما می‌توانی آن‌ها را در اینترنت پیدا کنی و کسی هم هیچ‌وقت نفهمد. کدام فکر درست است؟ - خدا پنهان را می‌داند، پس چه کسی بفهمد چه نفهمد، درستکار می‌مانم - وقتی کسی نمی‌فهمد، نگاه کردن به جواب‌ها تقلب نیست - خدا این را می‌داند، اما چنین کار کوچکی برای خدا اهمیتی ندارد --- ### فرض کنید فرمی را برای درس، کار یا یک درخواست پر می‌کنید و می‌توانید عددی را کمی بیشتر از مقدار واقعی‌اش بنویسید، بی‌آنکه کسی هیچ‌وقت آن را بررسی کند. کدام فکر درست است؟ - خدا عدد واقعی را می‌داند، پس همان را که هست می‌نویسم - تغییری کوچک که به کسی ضرر نزند، دروغ به حساب نمی‌آید - خدا می‌داند، اما عددهای یک فرم برای خدا اهمیتی ندارد --- ### فرض کنید برای کاری از شما تعریف می‌کنند که بیشترش را یکی از همکارانتان انجام داده، و کسی هم هرگز نخواهد فهمید. کدام فکر درست است؟ - خدا می‌داند واقعاً چه شد، پس سهم همکارم را می‌گویم - اگر چیزی نگویم، دروغی نگفته‌ام، پس چیزی برای جبران نیست - خدا می‌داند، اما تعریف در کار فقط میان مردم حساب می‌شود --- ### در این سال‌ها، بی‌شک کارهای خوبی کرده‌اید که هیچ‌کس آن‌ها را ندیده است. کدام فکر درست است؟ - خدا یکایک آن‌ها را می‌داند و هیچ‌کدام هدر نرفته است - خوبی‌ای که کسی ندید، هیچ ارزشی ندارد - خدا کارهای بزرگ را می‌داند، اما نه کارهای کوچکِ پنهان را --- ### کِی دوست داری یادت بیاید که خدا نزدیک است؟ --- - وقت خواب - وقتی می‌ترسم - وقتی بیرون بازی می‌کنم ### کجا راستگو می‌مانی، حتی وقتی کسی نفهمد؟ --- - در بازی با دوستانم - در تکلیف‌های مدرسه‌ام - وقتی تعریف می‌کنم چه اتفاقی افتاد ### وقتی به نظر می‌رسد کسی حرف دلت را نمی‌فهمد، یاد اینکه خدا می‌داند و نزدیک است چه کمکی به تو می‌کند؟ --- - می‌فهمم که در این حال تنها نیستم - می‌توانم آن را با خدا در میان بگذارم - می‌توانم با خودم روراست باشم ### در درس یا کارتان، دانستن اینکه خدا پنهان را می‌داند کجا می‌تواند شما را راستگوتر کند؟ --- - در گزارش ساعت‌های کارم - در حرف‌هایی که به دیگران می‌زنم - در کاری که تحویل می‌دهم ### به نگرانی‌ای فکر کنید که به کسی نگفته‌اید. وقتی به یاد می‌آورید که خدا آن را می‌داند و نزدیک است، چه چیزی تغییر می‌کند؟ --- - کمتر احساس تنهایی می‌کنم - آرام‌تر با آن کنار می‌آیم - می‌توانم آن را با خدا در میان بگذارم ### سال‌های عمر دربارهٔ خوبی‌ای که کسی نمی‌بیند چه به شما آموخته است که دوست دارید آن را به عزیزانتان بگویید؟ --- - اینکه هیچ‌وقت هدر نمی‌رود - اینکه درستکاری در کارهای کوچک مهم است - اینکه خدا هر مهربانی را می‌داند https://hoda.buzz/lessons/fa/ka-l6 این درس را در هدا تمرین کنید: https://hoda.buzz/learn/ka-l6