پایه · شناخت خدا · عقاید · سنین 5–99
خدا همیشه بوده است
خدا نه آغازی دارد و نه پایانی؛ خدا به هیچ چیز نیاز ندارد و همه‌چیز به خدا نیازمند است.
آنچه خواهید آموخت
- توضیح اینکه خدا نه آغازی دارد و نه پایانی: همیشه بوده و همیشه خواهد بود.
- توضیح اینکه خدا به هیچ چیز نیاز ندارد، اما همه‌چیز هر لحظه به خدا نیازمند است.
نانوا نان می‌پزد و خدا جهان را می‌آفریند. فرقشان چیست؟
پاسخ: نانوا به آرد نیاز دارد، اما خدا از هیچ می‌آفریند.
نانوا از آردی که از قبل هست نان می‌پزد. اما خدا از هیچ می‌آفریند. اول هیچ چیز جز خدا نبود. خدا خواست و جهان پدید آمد.
نانوا نان می‌پزد و خدا جهان را می‌آفریند. فرق اصلی‌شان چیست؟
پاسخ: نانوا به آردی که از قبل هست شکل می‌دهد، اما خدا از هیچ پدید می‌آورد
نانوا به آردی نیاز دارد که از قبل هست. اما خدا به هیچ چیز نیاز ندارد: پیش از جهان جز خدا چیزی نبود، و جهان هست چون خدا خواسته است.
هر چیزی که می‌بینی یک روزی شروع شده. بره یک روزی به دنیا آمده. گل از دانه درآمده. تو هم یک زمانی اصلاً نبودی و بعد پیدا شدی!
بره و گل و تو، هر سه‌تان در چه چیزی مثل هم هستید؟
پاسخ: هر سه یک روزی شروع شده‌ایم
یک زمانی نه بره بود، نه گل، نه تو. بعد هر کدام یک روزی آمدید.
هر چیزی را که دلت می‌خواهد در نظر بگیر: یک دوچرخه، یک مدرسه، پیرترین درخت شهر، حتی کوه‌ها. همه‌شان یک روزی شروع شده‌اند و هیچ‌کدام برای همیشه در این دنیا نمی‌مانند.
یک دوچرخه و کوه‌ها چه وجه مشترکی دارند؟
پاسخ: هر دو آغازی داشته‌اند و همیشه نمی‌مانند.
دوچرخه نو است و کوه‌ها خیلی قدیمی‌اند، اما هر دو یک روزی شروع شده‌اند و هیچ‌کدام برای همیشه در این دنیا نمی‌مانند.
هر چه دور و بر ماست، آغازی دارد. بعضی‌ها می‌گویند خودِ کیهان همیشه بوده است. اما هر بخشی از کیهان تغییر می‌کند و به چیزهای دیگر وابسته است، و چیزی که تغییر می‌کند و به دیگران وابسته است، نمی‌تواند سرچشمهٔ هستیِ خودش باشد. تنها خداست که آغازی ندارد و به هیچ چیز وابسته نیست. هر چیز دیگری آغاز شده، چون خدا آن را پدید آورده است.
چرا کیهان نمی‌تواند سرچشمهٔ هستیِ خودش باشد؟
پاسخ: چون هر بخشش تغییر می‌کند و به چیزهای دیگر وابسته است
چیزی که تغییر می‌کند و به دیگران وابسته است، هر قدر هم کهن باشد، نمی‌تواند به خودش هستی بدهد. تنها خداست که به هیچ چیز وابسته نیست.
گوشی‌ها، اپلیکیشن‌ها، شرکت‌ها و مدها چند سالی می‌آیند و بعد می‌روند. حتی شهرها و کوه‌ها که به نظر همیشگی می‌آیند، روزی پدید آمده‌اند و با گذشت زمان از میان می‌روند.
متن درباره‌ی چیزهایی که پایدار به نظر می‌رسند چه می‌گوید؟
پاسخ: آن‌ها هم آغاز شده‌اند و با گذشت زمان از میان می‌روند.
شهرها و کوه‌ها بسیار بیشتر از گوشی‌ها دوام می‌آورند، اما آن‌ها هم آغازی داشته‌اند و با گذشت زمان از میان می‌روند.
به میانسالی که رسیده‌اید، آمدن و رفتن خیلی چیزها را دیده‌اید: شغل‌ها، خانه‌ها، نقشه‌ها و دوره‌های مختلف زندگی. هر چه در این دنیاست روزی شروع شده و دیر یا زود می‌گذرد.
ساختمانی که ده‌ها سال در شهرتان سرپا بود، تخریب شده و حالا به جایش ساختمان تازه‌ای می‌سازند. کدام فکر با آنچه خواندید جور درمی‌آید؟
پاسخ: مثل هر چه در این دنیاست، آغازی داشت و پایانی
ده‌ها سال زمان کمی نیست، اما آن ساختمان هم روز اولی داشت و روز آخری، مثل هر چیزی در این دنیا.
در این عمر طولانی دیده‌اید که چه چیزهایی آمدند و رفتند: محله‌ها و شهرها عوض شدند و رسم‌ها و شیوه‌های زندگی آمدند و رفتند. هر چه در این دنیاست روزی آغاز شده و با گذشت زمان از میان می‌رود.
کوچه‌ای یا رسمی از روزگار جوانی‌تان را به یاد بیاورید که حالا دیگر آن‌طور نیست. کدام فکر با آنچه خواندید جور درمی‌آید؟
پاسخ: هر چه در این دنیاست، آغازی دارد و روزی می‌گذرد
آنچه دور و برتان عوض شد استثنا نبود؛ هر چه در این دنیاست عمری دارد.
اما خدا این‌طور نیست. خدا هیچ‌وقت شروع نشده. خدا از اول بوده، قبل از همه‌چیز. خدا همیشه هم خواهد بود. خدا پایانی ندارد.
آیا خدا هم یک روزی شروع شده؟
پاسخ: نه، هرگز
خدا هیچ‌وقت شروع نشده و هیچ‌وقت هم پایان نمی‌یابد. خدا پیش از همه‌چیز بوده و به هیچ چیز وابسته نیست. هر چیز دیگری یک روزی شروع شده و فقط تا وقتی هست که خدا نگهش دارد. حتی چیزی که همیشه می‌ماند، مثل زندگی آخرت، چون خدا نگهش می‌دارد می‌ماند.
آیا خدا آغازی داشته است؟
پاسخ: نه، خدا هرگز آغاز نشده.
خدا این‌گونه نیست. خدا نه آغازی دارد و نه پایانی. خودِ زمان از آفریده‌های خداست؛ پس خدا درون زمان نیست، پیر نمی‌شود و منتظر آینده نمی‌ماند. خدا همیشه هست.
چرا خدا پیر نمی‌شود؟
پاسخ: زمان آفریده‌ی خداست و خدا درون آن نیست.
پیر شدن برای چیزهایی است که درون زمان‌اند. زمان آفریده‌ی خداست؛ پس خدا درون آن نیست و پیر نمی‌شود و تغییر نمی‌کند.
مردی به نام نافع روزی از امام باقر (ع) پرسید: «پروردگارت از کِی بوده است؟» امام در جواب فرمود: «کِی نبوده که بگویم از کِی بوده است؟» سپس فرمود: «پاک و منزّه است خدایی که همیشه بوده و همیشه خواهد بود.»
کافی، ج ۱، کتاب توحید، باب الکون و المکان، ح ۱؛ سندش به نظر علامه مجلسی (مرآة العقول) صحیح است.
امام به پرسش نافع چگونه پاسخ داد؟
پاسخ: پرسید: چه زمانی خدا نبوده است؟
امام در جواب، خودش سؤالی پرسید: هیچ زمانی نبوده که خدا نباشد؛ پس نمی‌شود پرسید خدا از کِی آغاز شده است.
درست یا نادرست؟
- درخت یک روزی شروع شده است. — درست
- خدا یک روزی شروع شده است. — نادرست
- خدا پایانی ندارد. — درست
درست یا نادرست؟
- کوه‌ها آغازی داشته‌اند. — درست
- خدا خیلی خیلی وقت پیش آغاز شده است. — نادرست
- خدا هرگز به پایان نمی‌رسد. — درست
درست یا نادرست؟
- سنِ خدا از همه‌ی موجودات بیشتر است. — نادرست
- خدا نه آغازی دارد و نه پایانی. — درست
- زمان از آفریده‌های خداست. — درست
- پیش از آنکه جهان باشد، خدا منتظر آغاز آن بود. — نادرست
ما به غذا و آب نیاز داریم. به خواب نیاز داریم. خسته می‌شویم. ممکن نیست خدا گرسنه یا خسته شود، چون خدا به هیچ چیز نیاز ندارد.
آیا خدا به غذا یا خواب نیاز دارد؟
پاسخ: نه، هرگز
ما به غذا، خواب و کمک دیگران نیاز داریم. خدا به هیچ چیز نیاز ندارد: نه غذا، نه استراحت، نه کمک. ممکن نیست خدا خسته شود و از آنچه دارد هیچ‌وقت چیزی کم نمی‌شود.
آیا خدا به چیزی مثل غذا یا استراحت یا کمک نیاز دارد؟
پاسخ: نه، هیچ چیز.
سؤال بجایی است. هر چیزی که ساخته شده، سازنده‌ای دارد. اگر خدا هم ساخته شده بود، سازنده‌اش هم سازنده‌ای لازم داشت و این زنجیره هیچ‌وقت تمام نمی‌شد؛ آن‌وقت هیچ چیز هرگز پدید نمی‌آمد. پس باید کسی باشد که هیچ‌وقت ساخته نشده و به هیچ چیز نیاز ندارد، و او خداست.
بسیاری می‌پرسند: «اگر خدا همه‌چیز را آفریده، چه کسی خدا را آفریده است؟» به نظر شما پاسخ چیست؟
پاسخ: خدا هرگز آفریده نشده است.
اما ما به خیلی چیزها نیاز داریم: هوا برای نفس کشیدن، آب، غذا و آفتاب. همه‌ی این‌ها از خداست. ما همیشه به خدا نیاز داریم.
کِی به خدا نیاز داریم؟
پاسخ: همیشه
همین الان هم که نفس می‌کشی، به خدا نیاز داری.
همه‌چیز به خدا نیاز دارد، جز خودِ خدا. گیاه به آفتاب و آب نیاز دارد و تو به هوا و غذا. اما خورشید و آب و هوا و حتی خودت، همه هستید چون خدا نگهتان داشته است.
طبق این متن، کدام جمله درست است؟
پاسخ: همه‌چیز برای بودن به خدا نیاز دارد.
همه‌چیز همیشه به خدا نیاز دارد، حتی برای اینکه وجود داشته باشد. خورشید و هوا هم مثل گیاه‌ها و آدم‌ها به خدا محتاج‌اند. این نیاز همیشگی است، نه فقط وقتی گرفتاری پیش می‌آید.
خدا به هیچ چیز نیاز ندارد؛ نه به غذا، نه به استراحت، نه به کمک و حتی نه به سپاس ما. اما هر چیز دیگری، حتی برای اینکه باشد، هر لحظه به خدا محتاج است. پولدارها، قدرتمندها و نابغه‌ها هم درست به اندازه‌ی بقیه به خدا نیاز دارند.
بنا بر این متن، چه کسی به خدا نیاز دارد؟
پاسخ: همه، حتی قدرتمندان.
هر چیزی، در هر لحظه، برای بودن به خدا نیاز دارد؛ پس ثروت، قدرت یا هوش، کسی را کمتر نیازمند نمی‌کند.
غنی al-Ghani
بی‌نیاز، کسی که به هیچ چیز نیاز ندارد
نامی از نام‌های خدا. خدا به هیچ چیز نیاز ندارد و هر چیز دیگری به خدا نیازمند است. اینجا منظور پول نیست.
«غنی» یعنی کسی که…
پاسخ: به هیچ چیز نیاز ندارد
«غنی» نامی از نام‌های خداست: کسی که به هیچ چیز نیاز ندارد. اینجا منظور پول نیست.
غنی al-Ghani
بی‌نیاز، کسی که به هیچ چیز نیاز ندارد
نامی از نام‌های خدا. خدا به هیچ چیز نیاز ندارد و هر چیز دیگری به خدا نیازمند است. اینجا منظور پول نیست.
خدا «غنی» است. این نام چه می‌گوید؟
پاسخ: خدا به هیچ چیز نیاز ندارد و همه‌چیز به خدا نیاز دارد
«غنی» نامی از نام‌های خداست: کسی که به هیچ چیز نیاز ندارد. اینجا منظور پول نیست.
چه کسی به چه چیزی نیاز دارد؟ وصل کن.
- گیاه — آفتاب و آب
- تو — غذا و خواب
- ماهی — آب برای شنا
- خدا — هیچ چیز
جاهای خالی را پر کن.
خدا همیشه بوده است: خدا ___ ندارد. خدا همیشه خواهد بود: خدا ___ ندارد. خدا به هیچ چیز نیاز ندارد، اما همه‌چیز ___ خداست.
- آغاز
- پایان
- نیازمندِ
- یاورِ
يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ أَنتُمُ ٱلْفُقَرَآءُ إِلَى ٱللَّهِ وَٱللَّهُ هُوَ ٱلْغَنِىُّ ٱلْحَمِيدُ
ای مردم! شمایید نیازمندان درگاه خداوند! و [تنها] خداوند، بی‌نیاز و ستوده است.
Fatir · 15 · محسن قرائتی (تنزیل)
خدا در این سخن می‌گوید چه کسی به خدا نیاز دارد؟
پاسخ: همه‌ی مردم
خدا در این سخن با همه‌ی مردم حرف می‌زند. همه‌ی ما به خدا نیاز داریم. خدا به هیچ چیز نیاز ندارد.
يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ أَنتُمُ ٱلْفُقَرَآءُ إِلَى ٱللَّهِ وَٱللَّهُ هُوَ ٱلْغَنِىُّ ٱلْحَمِيدُ
ای مردم! شمایید نیازمندان درگاه خداوند! و [تنها] خداوند، بی‌نیاز و ستوده است.
Fatir · 15 · محسن قرائتی (تنزیل)
بنا بر این سخن، چه کسی نیازمند است و چه کسی نه؟
پاسخ: مردم به خدا نیاز دارند؛ خدا به هیچ چیز نیاز ندارد.
این سخن می‌گوید مردم نیازمند خدایند و خدا بی‌نیاز است.
يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ أَنتُمُ ٱلْفُقَرَآءُ إِلَى ٱللَّهِ وَٱللَّهُ هُوَ ٱلْغَنِىُّ ٱلْحَمِيدُ
ای مردم، شما به خدا نیازمندید، و خداست که بی‌نیاز ستوده است.
Fatir · 15 · محمدمهدی فولادوند (تنزیل)
بنا بر این سخن، چه کسی نیازمند است و چه کسی نه؟
پاسخ: مردم به خدا نیاز دارند؛ خدا به هیچ چیز نیاز ندارد.
این سخن می‌گوید مردم نیازمند خدایند و خدا بی‌نیاز است.
باتری اسباب‌بازی‌ات که تمام شود، از کار می‌افتد. تو هم شب‌ها خسته می‌شوی. کدام جمله درباره‌ی خدا درست است؟
پاسخ: ممکن نیست خدا خسته شود، چون به هیچ چیز نیاز ندارد.
اسباب‌بازی‌ها از کار می‌افتند و آدم‌ها خسته می‌شوند، چون به چیزهایی نیاز دارند. خدا به هیچ چیز نیاز ندارد، پس ممکن نیست خسته شود.
بعد از مدرسه خیلی گرسنه‌ای و شب آن‌قدر خسته‌ای که زود خوابت می‌برد. از این چه چیزی درباره‌ی خودت و خدا می‌فهمی؟
پاسخ: من همیشه به چیزهایی نیاز دارم؛ خدا به هیچ چیز نیاز ندارد.
گرسنگی و خستگی به ما نشان می‌دهند که هر روز به چقدر چیز نیاز داریم. ممکن نیست خدا گرسنه یا خسته شود، چون به هیچ چیز نیاز ندارد. اما ما هر لحظه به خدا نیاز داریم، نه فقط وقتی گرفتاریم.
بعد از هفته‌ها درس خواندن، بهترین نمره‌ای را که تا حالا گرفته‌ای می‌گیری و یک لحظه حس می‌کنی به هیچ‌کس احتیاج نداری. کدام فکر درست است؟
پاسخ: حتی در بهترین حالم، برای هر چه دارم به خدا نیازمندم.
زحمتی که کشیدی واقعی است و حق داری خوشحال باشی. اما ذهنی که با آن درس خواندی، فرصتی که داشتی و هر نفسی که کشیدی، همه از خدا بوده است. فقط خداست که به هیچ چیز نیاز ندارد. بقیه‌ی ما در بهترین روزهایمان هم به اندازه‌ی سخت‌ترین روزهایمان به خدا نیازمندیم.
فرض کنید بعد از سال‌ها زحمت، روی پای خودتان ایستاده‌اید؛ درآمدتان مال خودتان است و تصمیم‌هایتان با خودتان. با خودتان می‌گویید: «دیگر از پس خودم برمی‌آیم.» کدام فکر درست است؟
پاسخ: روی پای خود ایستادن خوب است، اما باز هم برای همه‌چیز به خدا نیازمندم.
روی پای خود ایستادن یعنی سربار دیگران نبودن، و این چیز خوبی است. اما نیاز به خدا حساب دیگری دارد: هر چه دارید و هر چه هستید، هر لحظه به خدا بند است. پس هیچ‌قدر استقلال، آدم را از خدا بی‌نیاز نمی‌کند.
خیلی‌ها به شما تکیه دارند و بعضی روزها حس می‌کنید بار همه‌چیز روی دوش شماست. کدام فکر درست است؟
پاسخ: من هم مثل همه به خدا تکیه دارم.
درست است که دیگران به شما تکیه دارند، اما شما هم مثل همه هر لحظه به خدا تکیه دارید، نه فقط وقتی کارتان تمام شد. خدا به کمک هیچ‌کس نیاز ندارد. همه‌چیز، حتی توانی که با آن این بار را به دوش می‌کشید، هر لحظه به خدا بند است.
در این عمر طولانی به خیلی‌ها تکیه کرده‌اید، از معلم و پزشک گرفته تا دوست و همسایه، و خیلی‌ها هم به شما تکیه کرده‌اند. کدام فکر درست است؟
پاسخ: همه به یکدیگر و به خدا نیاز دارند؛ تنها خدا به هیچ چیز نیاز ندارد.
ما آدم‌ها در هر سنی به هم تکیه می‌کنیم؛ این بخشی از آفریده بودن ماست. در همهٔ این یاری‌ها، هم کسی که کمک می‌کند و هم کسی که کمک می‌گیرد، هر لحظه به خدا نیازمند است. تنها خداست که به هیچ چیز نیاز ندارد.
فرض کن ساختمان یک مدرسه قدیمی است و تپه‌های نزدیکش خیلی قدیمی‌ترند. کدام جمله درباره‌ی خدا درست است؟
پاسخ: خدا اصلاً آغازی ندارد.
مدرسه و تپه‌ها هر دو یک زمانی شروع شده‌اند؛ تپه‌ها خیلی زودتر و مدرسه خیلی بعدتر. اما خدا زودتر از آن‌ها شروع نشده؛ خدا اصلاً هیچ‌وقت شروع نشده است.
کدام گزاره‌ها درباره‌ی خدا درست‌اند؟ همه‌ی موارد درست را انتخاب کنید.
پاسخ: خدا نه آغازی دارد و نه پایانی. / خدا به هیچ چیز نیاز ندارد. / هر چیزی برای بودن به خدا نیاز دارد.
خدا نه آغازی دارد و نه پایانی و هرگز آفریده نشده است؛ اگر آفریننده‌ای داشت، آن آفریننده هم آفریننده‌ای لازم داشت و این زنجیره هیچ‌وقت تمام نمی‌شد. خدا به هیچ چیز و هیچ‌کس نیاز ندارد، اما هر چیز دیگری حتی برای بودن، هر لحظه به خدا نیاز دارد.